Kulturyści. Witold Krassowski.

Kulturyści Witolda Krassowskiego to wystawa o ludziach idei. O tych, którzy zostawiają po sobie coś więcej niż nazwisko. Tytułowi Kulturyści zmieniają język, sposób widzenia świata, a także granice wiedzy. Czasem robią to na oczach innych, częściej jednak przy biurku, w pracowni, w skupieniu. Tam właśnie rodzi się to, co z czasem nabiera znaczenia.

Autor Kulturystów fotografuje ludzi nieprzypadkowych. Łączy ich przekonanie, że rzeczywistość nie jest czymś raz na zawsze objaśnionym. Można ją bowiem badać, opisywać, podważać, a także nadawać jej nowe znaczenia. W tym sensie kultura staje się pojęciem szerokim. Jest przestrzenią myślenia, tworzenia i poznania, wszystkim tym, co poszerza pole naszej świadomości i pozwala zobaczyć więcej.

Sam tytuł jest metaforą innego rodzaju siły. Ci Kulturyści nie prężą mięśni. Ich siła dojrzewała inaczej, w pracy, skupieniu i konsekwencji. Nie wszyscy należą do postaci powszechnie rozpoznawalnych. Część z nich pozostaje poza pierwszym planem, choć ich dokonania od dawna współtworzą rzeczywistość. I właśnie tutaj ujawnia się właściwa stawka tej wystawy. To portret ludzi, których znaczenie mierzy się tym, co wnieśli do kultury, nauki i naszego sposobu myślenia.

Cykl powstawał przez wiele lat, nabierał jednak szczególnego znaczenia w czasie, gdy szeroko rozumiana kultura stała się w Polsce przedmiotem ostrego sporu. Próbowano ją porządkować według narzuconych hierarchii, wskazywać właściwe autorytety, ustalać, co zasługuje na pamięć, a co powinno pozostać poza nią. W tym kontekście Kulturyści zyskują także wymiar sprzeciwu. Nie przybiera on jednak formy manifestu. Autor przeciwstawia porządkowi narzuconemu z góry coś znacznie trwalszego. Kultura ma bowiem własny czas, zwykle dłuższy niż polityczna kadencja. Idee żyją dłużej niż okoliczności, w których powstały, a dzieło potrafi przeżyć niejedną instytucję.

Czarno-białe portrety są oszczędne w formie. Fotografia zatrzymuje obecność, twarz, spojrzenie, ślad czasu. Pozwala przez chwilę stanąć naprzeciw człowieka, którego zazwyczaj poznajemy poprzez dzieło, teorię czy książkę. Portret pozwala więc zobaczyć człowieka, którego dorobek często znamy lepiej niż jego twarz.

Z kilkudziesięciu twarzy powstaje w ten sposób portret kultury, której nie da się zamknąć w jednym światopoglądzie ani podporządkować jednej opowieści. Kultury budowanej z ciekawości, wiedzy, wyobraźni i niezgody na intelektualną wygodę.

Artur Turek